Nấm Phytophthora gây bệnh gì? Triệu chứng, tác hại và cách phòng trị hiệu quả

Nấm Phytophthora gây bệnh gì mà khiến nông dân đau đầu? Loại nấm này là “kẻ thù thầm lặng” gây ra hàng loạt bệnh nguy hiểm như thối rễ cây, nứt thân xì mủ, bệnh thối trái và chết nhanh hồ tiêu. Với tốc độ lây lan chóng mặt qua nước mưa và dụng cụ canh tác, chúng gây thiệt hại lớn cho cà phê, sầu riêng, hồ tiêu. Hãy cùng tìm hiểu các bệnh do nấm Phytophthora gây ra và cách phòng trị hiệu quả qua bài viết dưới đây.

Nấm Phytophthora gây bệnh gì trên cây trồng?

Nấm Phytophthora thuộc nhóm nấm nước (Oomycetes), sinh sôi mạnh trong điều kiện ẩm ướt, đất thoát nước kém. Chúng tấn công nhiều bộ phận của cây như rễ, thân, lá, trái, gây ra các bệnh như thối rễ cây, bệnh thối trái sầu riêng, và chết nhanh hồ tiêu. Các loài phổ biến gồm Phytophthora cinnamomi, Phytophthora palmivora, Phytophthora capsici, ảnh hưởng đến cây cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, cây có múi và rau màu.

Các loại bệnh phổ biến do nấm Phytophthora gây ra

Bệnh thối rễ ở cây

Bệnh do Phytophthora cinnamomi và Phytophthora nicotianae gây ra, thường xuất hiện trên cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cây có múi. Rễ cây chuyển màu nâu đen, nhũn, cây héo rũ và chết, đặc biệt ở giai đoạn cây con.
Phòng trị nấm Phytophthora:

• Sinh học: Trộn nấm đối kháng Trichoderma spp. hoặc vi khuẩn Bacillus subtilis vào đất.
• Hóa học: Tưới thuốc trị Phytophthora như Metalaxyl (Ridomil Gold), Fosetyl-Al (Aliette) theo liều khuyến cáo, luân phiên để tránh kháng thuốc.

Nứt thân xì mủ (Bệnh thối gốc chảy nhựa)

Tác nhân chính là Phytophthora nicotianae và Phytophthora palmivora, gây hại trên sầu riêng, cây có múi, hồ tiêu. Gốc cây nứt vỏ, chảy nhựa nâu đen, lá vàng, cây còi cọc, thậm chí chết.
Biện pháp phòng trị:

• Sinh học: Bón phân hữu cơ trộn Trichoderma quanh gốc.
• Hóa học: Cạo sạch vỏ bệnh, quét Aliette hoặc tưới Ridomil Gold quanh gốc trong mùa mưa.

Bệnh thối trái trên sầu riêng và cây trồng khác

Bệnh thối trái do Phytophthora palmivora và Phytophthora nicotianae gây ra, phổ biến trên sầu riêng, cacao, ớt. Trái thối mềm, nâu đen, có tơ nấm trắng, mùi hôi, rụng hàng loạt.
Biện pháp phòng trị:

• Sinh học: Bao trái, rắc Trichoderma quanh gốc, phun chế phẩm Chaetomium.
• Hóa học: Phun Mancozeb, Fosetyl-Al trước và sau mưa lớn.

Bệnh cháy lá, đốm lá

Do Phytophthora palmivora và Phytophthora infestans gây ra, bệnh xuất hiện trên sầu riêng, cao su non, khoai tây, cà chua. Lá có vết nâu đen, cháy lan nhanh khi ẩm độ cao.
Biện pháp phòng trị:

• Sinh học: Phun Bacillus subtilis hoặc Pseudomonas fluorescens, tỉa cành tạo thông thoáng.
• Hóa học: Sử dụng Copper hydroxide, Mancozeb hoặc Chlorothalonil.

Bệnh héo rũ

Tác nhân Phytophthora cinnamomi và Phytophthora capsici gây hại trên hồ tiêu, cà phê, ớt, bầu bí. Cây héo rũ dù đất ẩm, rễ thối đen, chết dần.
Biện pháp phòng trị:

• Sinh học: Xử lý đất bằng Trichoderma, bón phân hữu cơ chứa vi sinh vật có ích.
• Hóa học: Tưới Ridomil Gold hoặc Phosphonate K vào đầu mùa mưa.

Bệnh chết nhanh hồ tiêu

Do Phytophthora capsici gây ra, bệnh khiến hồ tiêu héo rũ, chết chỉ trong 3-7 ngày. Rễ thối đen, mục rỗng.
Biện pháp phòng trị:

• Sinh học: Xử lý đất bằng Trichoderma, cải tạo đất thoát nước tốt.
• Hóa học: Tưới thuốc trị Phytophthora như Aliette, Metalaxyl-M sau mưa lớn.

Nguyên tắc quản lý và phòng trị nấm Phytophthora

Nấm Phytophthora là tác nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm trên cây trồng, đặc biệt ở các vườn cây ăn quả và cây công nghiệp. Bệnh thường làm thối rễ, thối gốc, chết nhanh cây và lây lan mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, đất thoát nước kém. Để quản lý và phòng trị nấm Phytophthora hiệu quả, bà con cần áp dụng biện pháp tổng hợp, kết hợp canh tác, sinh học và hóa học.

1. Biện pháp canh tác

• Đào rãnh thoát nước xung quanh vườn, đặc biệt ở vùng đất thấp để hạn chế tình trạng ngập úng – điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.
• Tỉa cành, tạo tán thông thoáng, giúp vườn cây nhận đủ ánh sáng và giảm ẩm độ.
• Vệ sinh vườn thường xuyên, loại bỏ lá, cành, quả bị bệnh để tránh lây lan.

2. Biện pháp sinh học

Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm đối kháng và vi sinh vật có lợi như:

• Trichoderma spp.

• Bacillus subtilis

• Chaetomium spp.

Các chế phẩm này giúp ức chế nấm bệnh trong đất, cải tạo hệ vi sinh vật đất, tăng sức đề kháng tự nhiên cho cây.

Xem thêm:Tham khảo thuốc trị nấm phytophthora, đặc biệt những loại chứa Trichoderma spp. và Chaetomium spp. để phòng trị nấm Phytophthora hiệu quả và an toàn.

3. Biện pháp hóa học

Khi bệnh trở nên nặng, bà con nên kết hợp sử dụng các loại thuốc hóa học đặc trị nấm Phytophthora, đồng thời cần tuân thủ nguyên tắc luân phiên và phối hợp nhiều loại thuốc khác nhau để hạn chế nguy cơ nấm phát triển khả năng kháng thuốc, giúp việc phòng trừ đạt hiệu quả bền vững hơn.

Một số hoạt chất thường dùng:

• • Metalaxyl
  • Fosetyl-Al
  • Mancozeb

Để quản lý và phòng trị nấm Phytophthora bền vững, bà con cần kết hợp đồng bộ cả ba biện pháp: canh tác, sinh học và hóa học. Ưu tiên sinh học và canh tác để ngăn ngừa từ đầu, kết hợp hóa học khi cần thiết để đạt hiệu quả tối ưu.

Tóm lại

Nấm Phytophthora là mối đe dọa lớn đối với nông nghiệp, gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như thối rễ cây, bệnh thối trái sầu riêng và chết nhanh hồ tiêu… Vì vậy, cải tạo đất, kết hợp biện pháp sinh học và hóa học hợp lý chính là cách bảo vệ mùa màng hiệu quả. Nhất là khi bà con đã biết rõ nấm Phytophthora gây bệnh gì, việc phòng trừ sớm sẽ giúp hạn chế rủi ro, giữ cây khỏe, trái tốt và năng suất bền vững.