Sâu đục thân là gì?Dấu hiệu và cách phòng trừ nhanh, hiệu quả

Sâu đục thân phổ biến trên nhiều loại cây trồng, gây hại và ảnh hưởng đến năng suất mùa vụ nghiêm trọng. Bà con cùng Nông Nghiệp SOFa đi tìm hiểu về dấu hiệu nhận biết cũng như cách phòng trừ sao cho hiệu quả nhé!

Sâu đục thân là gì?

Sâu đục thân là một trong những loại sâu hại nguy hiểm trên cây. Khi tấn công, chúng khoét sâu vào phần thân và cành, làm tổn thương mô gỗ, cản trở quá trình vận chuyển nước và dinh dưỡng. Nếu không xử lý kịp thời, cây sẽ suy yếu, giảm năng suất, thậm chí có thể chết.

Đặc điểm và phân loại

Thực tế, sâu đục thân chính là ấu trùng của bọ xén tóc (họ Cerambycidae). Giai đoạn gây hại mạnh nhất là khi còn ở dạng ấu trùng. Sau khi nở, sâu sẽ đục vào bên trong thân cây để ăn phần gỗ và phát triển.

Trong khi đó, bọ xén tóc trưởng thành thường xuất hiện nhiều vào cuối mùa khô và đầu mùa mưa. Chúng tìm tới các vết nứt trên thân hoặc lớp vỏ cây để đẻ trứng, tạo điều kiện cho lứa sâu mới phát triển.

Thời điểm sâu đục thân gây hại mạnh

Sâu đục thân phát triển mạnh nhất vào mùa mưa, khi độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho bọ xén tóc sinh sản. Đây cũng là thời kỳ cây trồng đang tăng trưởng mạnh nên rất dễ bị sâu tấn công. Vì vậy, nhà vườn cần thường xuyên kiểm tra vườn và áp dụng các biện pháp phòng ngừa từ sớm để hạn chế sâu hại.

Vòng đời và cơ chế gây hại của sâu đục thân

Sâu đục thân trải qua 4 giai đoạn phát triển, gồm:

• Trứng: Bọ trưởng thành đẻ trứng vào các khe nứt hoặc vết thương trên thân cây. Sau khoảng 10 ngày, trứng sẽ nở thành ấu trùng.
• Ấu trùng: Đây là giai đoạn gây hại mạnh nhất. Sau khi nở, ấu trùng đục sâu vào bên trong thân để tạo đường hầm, vừa sinh sống vừa phá hại cây. Giai đoạn này kéo dài khoảng 7–8 tháng.
• Nhộng: Khi phát triển hoàn chỉnh, ấu trùng hóa nhộng ngay dưới lớp vỏ cây. Thời gian nhộng thường kéo dài từ 1–3 tháng.
• Trưởng thành: Sau khi vũ hóa, bọ trưởng thành chui ra ngoài, giao phối, đẻ trứng và tiếp tục bắt đầu một vòng đời mới.

Cơ chế gây hại:

Sau khi nở, ấu trùng sẽ chui qua lớp vỏ và đục sâu vào bên trong thân cây để tạo các đường hầm. Quá trình này làm tổn thương hệ thống mạch dẫn, cản trở việc vận chuyển nước và các chất dinh dưỡng. Khi tình trạng này kéo dài, cây sẽ sinh trưởng kém, suy yếu, năng suất giảm mạnh và có thể chết đồng loạt nếu không được phát hiện, xử lý sớm.

Cách nhận biết sâu đục thân trên cây

Sâu đục thân hại lúa

Bà con còn có thể nhận biết sâu đục thân hại lúa qua một số dấu hiệu sau:

• Trên thân cây có các lỗ đục nhỏ, đây là vị trí sâu chui vào bên trong để gây hại.
• Quanh thân, gốc cây có mùn cưa và phân sâu màu vàng nâu rơi ra từ các lỗ đục.
• Khi bổ hoặc chẻ dọc thân cây sẽ thấy đường hầm do sâu đục, phần ruột bên trong bị rỗng hoặc hư hại.
• Bọ trưởng thành xuất hiện nhiều vào chiều tối,đây là lúc chúng hoạt động mạnh.
• Có thể phát hiện ổ trứng trên thân hoặc cành cây, hoặc theo dõi mật độ bọ trưởng thành bằng bẫy để kịp thời xử lý.

Để giảm thiệt hại, bà con nên kiểm tra đồng thường xuyên, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và áp dụng biện pháp phòng trừ ngay lập tức.

Xem thêm: Cách phòng trừ sâu đục thân trên cây xoài

Sâu đục thân hại cà phê

Trên cành cây:

• Những cành đang phát triển bình thường bỗng héo rũ bất thường, nhưng lá vẫn còn bám trên cành.
• Sau một thời gian ngắn, cành chuyển sang màu nâu, khô dần và chết cành

Trên thân cây:

• Ấu trùng đục sâu vào bên trong thân, làm tổn thương hệ thống mạch dẫn khiến cây thiếu nước và dinh dưỡng.
• Bề mặt thân xuất hiện các lỗ đục nhỏ, xung quanh có mùn gỗ hoặc phân sâu màu vàng nhạt đến nâu đen. Một số trường hợp còn thấy nhựa cây chảy ra từ miệng lỗ.
• Khi bổ phần thân bị hại sẽ thấy đường hầm rỗng do sâu tạo ra, bên trong có thể thấy ấu trùng màu trắng hoặc hồng đang sinh sống

Xem thêm: Cách phòng trừ sâu đục thân trên cây cà phê

Cách phòng trừ sâu đục thân

Biện pháp canh tác

Để hạn chế sâu đục thân gây hại, bà con nên kết hợp các biện pháp canh tác sau:

– Tỉa cành và tạo tán hợp lý giúp vườn luôn thông thoáng, giảm độ ẩm và hạn chế điều kiện thuận lợi cho sâu phát triển.

– Vệ sinh vườn định kỳ, thu gom cành khô, cành gãy, lá rụng và gốc cây mục để loại bỏ nơi trú ngụ của sâu bệnh.

– Bổ sung phân hữu cơ, như phân bò hoai mục, giúp cải tạo đất, tăng sức khỏe bộ rễ và nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh cho cây.

Việc giữ cho vườn sạch sẽ và chăm sóc cây đúng kỹ thuật sẽ góp phần giảm nguy cơ sâu đục thân xuất hiện.Đồng thời giúp cây phát triển khỏe mạnh và mang lại năng suất tốt nhất.

Biện pháp tự nhiên

• Cần giữ vững hệ sinh thái vườn, thúc đẩy sự phát triển các loài thiên địch giúp tiêu diệt các loài sâu hại một cách tự nhiên
• Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm đối kháng (như nấm xanh, nấm trắng, nấm tím, nấm xám) hoặc vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) để phun trực tiếp lên cây. 
• Có thể đặt bẫy pheromone để thu hút và tiêu diệt con trưởng thành. Nhờ vậy giảm khả năng giao phối và hạn chế phát sinh lứa sâu mới.

Chế phẩm được nhiều nhà vườn áp dụng hiện nay đó là trừ sâu sinh học Bamebe của Nông Nghiệp SOFa.

Thuốc trị sâu đục thân- Trừ sâu sinh học Bamebe

Thành phần

SOFa BAMEBE là thuốc trị sâu đục thân cùng các loài sâu hại khác cực kì hiệu quả. Chế phẩm 100% vi sinh, chứa nhiều chủng vi sinh vật và hoạt chất sinh học có khả năng kiểm soát sâu hại, gồm:

• Vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt).
• Nấm ký sinh (nấm xanh, nấm trắng, nấm tím, nấm xám).
• Virus NPV.
• Các hoạt chất sinh học đặc hiệu giúp tiêu diệt và kiểm soát nhiều nhóm sâu hại trên cây trồng

Công dụng đối với sâu đục thân

• Tiêu diệt sâu đục thân từ giai đoạn trứng, ấu trùng đến trưởng thành.
• Các chủng vi sinh xâm nhập vào cơ thể sâu, làm sâu ngừng ăn, suy yếu và chết theo cơ chế sinh học.
• Hạn chế sâu phát sinh trở lại, góp phần giảm mật số sâu hại một cách bền vững.
• An toàn cho cây trồng, người sử dụng và môi trường, không để lại dư lượng hóa chất, phù hợp với các mô hình canh tác hữu cơ, VietGAP và GlobalGAP

Cách sử dụng

• Khi sâu xuất hiện: Pha 1 gói 100g với 200 lít nước, phun ướt đều thân, cành, lá và tập trung vào các vị trí có dấu hiệu sâu đục thân. Phun lặp lại 5–10 ngày/lần tùy theo mật độ sâu hại.
• Phun phòng định kỳ: Pha 1 gói 100g với 400 lít nước, phun đều toàn bộ tán cây 15–30 ngày/lần, thực hiện 3–5 lần/vụ để hạn chế sâu phát sinh.
• Khi pha thuốc, khuấy theo một chiều để sản phẩm tan đều và đạt hiệu quả cao. Không cần phối trộn với thuốc khác khi sử dụng BAMEBE

Xem thêm: Trừ sâu sinh học Bamebe-Trị sâu đục thân hiệu quả

Kết luận

Sâu đục thân nếu không kiểm soát và xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng của cây trồng. Mong rằng những chia sẻ ở trên đã giúp bà con có thêm kiến thức bổ ích để canh tác vườn nhà cho hiệu quả. Cần tư vấn kỹ thuật chăm sóc chuyên sâu cho từng vườn, bà con liên hệ ngay Nông Nghiệp SOFa để được hỗ trợ nhanh nhất nhé!