Rệp muội hại cây: Dấu hiệu, tác hại và cách phòng trừ hiệu quả

Rệp muội bám thành từng đám ở đọt non và mặt dưới lá để chích hút. Cây bị hại thường xoăn lá, chùn đọt, chậm lớn; trên lá còn có thể xuất hiện lớp đen như bồ hóng. Nếu bỏ qua những đám rệp nhỏ ban đầu, bà con có thể phải tốn thêm công xử lý khi chúng xuất hiện nhiều. Cùng Nông nghiệp SOFa tìm hiểu ngay dưới đây.

Rệp muội là gì?

Rệp muội còn được gọi là rệp mềm hoặc rầy mềm ở một số địa phương. Đây là loài côn trùng nhỏ, thân mềm, dùng vòi chích vào lá, đọt và thân non để hút dịch cây. Chúng có thể mang màu xanh, vàng, nâu hoặc đen tùy loài.

Rệp thường tụ thành từng đám thay vì nằm riêng lẻ. Khi nhìn vào cây đang bị hại, bà con có thể thấy nhiều con lớn nhỏ bám sát nhau. Một số con có cánh, có thể bay sang cây khác để tiếp tục sinh sống.

Rệp muội có thể xuất hiện trên rau màu, cây ăn trái và nhiều cây trồng khác. Tuy nhiên, không phải loài rệp nào cũng gây hại trên mọi cây. Vì vậy, trước khi xử lý, bà con cần xem đúng con gì đang bám trên cây, tránh nhầm với rệp sáp hoặc bọ phấn.

Dấu hiệu nhận biết rệp muội trên cây trồng

Bà con nên kiểm tra đọt non, mặt dưới lá và những đoạn thân còn mềm. Khi rệp muội tập trung thành đám, có thể quan sát bằng mắt thường:

• Có nhiều con nhỏ bám trên ngọn: Rệp nằm sát nhau quanh đọt, cuống hoặc mặt dưới lá. Trong đám thường có cả con lớn và con nhỏ.
• Lá non xoăn, nhăn hoặc cuộn lại: Lá mới không mở đều, mép cong và có thể cuộn vào trong. 
• Đọt ngắn, cây chậm lớn: Ngọn không vươn bình thường, lá mới nhỏ và mọc không đều.
• Lá có chất dính: Rệp tiết chất ngọt khiến bề mặt lá, thân hoặc phần cây phía dưới đám rệp bị dính.
• Có kiến và lớp đen như bồ hóng: Kiến đến lấy chất ngọt; nấm bồ hóng có thể phát triển trên phần dịch này.
• Có vỏ trắng li ti: Những mảnh trắng mỏng xen trong đám rệp có thể là vỏ chúng để lại sau khi lột xác.

>> Xem thêm bài viết: Thuốc Trị Côn Trùng Chích Hút Hiệu Quả Bền Vững

Vì sao rệp muội xuất hiện nhiều trong vườn?

Rệp muội thường bị bỏ qua khi mới xuất hiện ở vài ngọn. Đến lúc lá xoăn, cuộn kín, rệp đã có chỗ ẩn nên khó xử lý hơn.

Thứ nhất, Cây ra nhiều đọt mềm, nhất là khi bón thừa đạm, tạo nguồn thức ăn thuận lợi cho rệp. Cây giống mang rệp ở mặt dưới lá sẵn hoặc kẽ ngọn cũng có thể đưa chúng vào vườn nếu không được kiểm tra kỹ.

Thứ hai, Kiến lấy chất ngọt do rệp muội tiết ra và có thể bảo vệ rệp khỏi những loài ăn chúng. Vì vậy, nơi có nhiều kiến trên ngọn thường cần kiểm tra thêm rệp muội.

Tác hại của rệp muội đối với cây trồng

Thiệt hại do rệp muội phụ thuộc vào cây đang lớn hay còn nhỏ, số lượng rệp và thời gian gây hại. 

• Làm lá và đọt biến dạng: Lá xoăn, ngọn chùn, cơi mới phát triển không đều, ảnh hưởng đến bộ tán.
• Khiến cây chậm lớn: Rệp chích hút nhiều làm cây yếu, lá có thể vàng và đọt khó phát triển bình thường.
• Làm bẩn lá và nông sản: Chất ngọt cùng lớp bồ hóng khiến bề mặt cây bị dính, đen và tăng công làm sạch.
• Có thể ảnh hưởng năng suất: Cây non hoặc cây bị hại kéo dài khó duy trì sức phát triển như cây khỏe.
• Có thể truyền virus: Một số loài rệp mang và truyền virus sang những cây phù hợp.
• Tốn thêm công chăm sóc: Bà con phải xử lý rệp, kiểm tra lại và chăm phần cây đã bị yếu.

Cần lưu ý, hết rệp không có nghĩa cây đã hết virus. Một số virus được truyền rất nhanh khi rệp chích vào cây. Vì vậy, cây có biểu hiện khảm lá, biến dạng kéo dài cần được kiểm tra nguyên nhân riêng.

>> Xem thêm bài viết: Các loại thuốc trừ sâu sinh học tốt nhất hiện nay

5 cách phòng trừ rệp muội hiệu quả

Muốn hạn chế rệp muội quay lại, bà con nên kết hợp xử lý chỗ đang có rệp với chăm sóc vườn. Trước mỗi lần phun, hãy xem rệp còn sống ở đâu và ngọn mới có tiếp tục bị hại hay không.

Kiểm tra sớm và xử lý những ngọn bị hại

Khi phát hiện rệp muội, cần kiểm tra thêm cây bên cạnh để biết chúng mới xuất hiện cục bộ hay đã lan rộng. Chú ý những lá đang cuộn vì rệp có thể nằm bên trong.

Với ngọn hư nặng, không còn khả năng giữ lại, có thể cắt bỏ và thu gom phù hợp. Tránh cắt quá nhiều trên cây nhỏ, vì cây vẫn cần lá khỏe để tiếp tục lớn.

Dùng nước rửa bớt rệp khi phù hợp

Với cây đủ cứng cáp, có thể dùng vòi nước đánh bật một phần rệp muội khỏi ngọn và mặt dưới lá. Điều chỉnh lực nước để không làm dập lá, gãy đọt.

Không áp dụng máy móc khi cây đang có bông nhạy cảm hoặc tán khó khô. Sau khi rửa, vẫn phải kiểm tra lại; không xem một lần xịt nước là đã hết rệp.

Bảo vệ những loài có ích, kiểm soát kiến

Bọ rùa, bọ cánh ren và một số ong nhỏ có thể giúp hạn chế rệp muội. Bà con nên tránh phun tràn lan khi chưa cần thiết để giữ những “thiên địch” có lợi này.

Nếu vườn có nhiều kiến quanh đám rệp, cần quản lý cả kiến bằng cách phù hợp. Chỉ phun rệp nhưng bỏ qua kiến có thể khiến việc kiểm soát chưa đầy đủ.

Bón phân cân đối, kiểm tra cây trước khi đưa vào vườn

Bón phân theo sức cây, tránh thúc quá nhiều đạm. Khi ngọn yếu hoặc lá xoăn, cần tìm nguyên nhân trước khi tăng phân; bón thêm không giải quyết được việc rệp muội vẫn đang chích hút.

Cây giống mới mua nên được kiểm tra ngọn, mặt dưới lá và thân non. Với cỏ hoặc cây quanh vườn, ưu tiên kiểm tra những cây đang có rệp để hạn chế nguồn lây sang cây trồng.

Trừ rệp muội bằng giải pháp sinh học

Với bà con muốn bổ sung giải pháp sinh học vào quy trình phòng trừ rệp muội, có thể tìm hiểu chế phẩm trừ sâu sinh học Bamebe của Nông nghiệp SOFa.

Bamebe chứa vi khuẩn Bt, nhóm nấm ký sinh và virus NPV để quản lý nhiều nhóm sâu hại, nhất là rệp muội với loạt công dụng vượt trội như:

• Phòng trừ nhiều loại sâu rầy – côn trùng gây hại như bọ trĩ, bọ xít, nhện đỏ, bọ xít, rệp sáp, sâu đục thân, sâu ăn lá…từ trứng, ấu trùng đến trưởng thành.
• Khả năng kiểm soát và ngăn chặn sự phát triển các loài sâu, côn trùng gây hại dưới dạng bền vững và hiệu quả.
• Giảm thiểu áp lực tùy theo mật độ sâu, côn trùng gây hại, từ đó tiết kiệm chi phí đầu tư sản xuất và tối ưu hiệu quả.
• An toàn cho sức khỏe con người và giảm thiểu ô nhiễm môi trường xung quanh khu vực canh tác: thành phần từ 100% vi sinh học tự nhiên, hoàn toàn không chứa các hóa chất độc hại.
• Phù hợp với nông nghiệp hữu cơ: thường được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp hữu cơ vì tính chất tự nhiên và ít độc hại.
• Phù hợp với các vườn sản xuất theo các tiêu chuẩn hữu cơ, Organic, Vietgap, Globalgap, Carbon thấp,…

>> Mua hàng tại đây: Chế phẩm sinh học đặc trị rệp muội

Trọng lượng 1 gói lên đến 100g, pha được từ 200 – 400 lít nước (tùy theo áp lực và mật độ của rệp muội).

• Phun trừ: pha 100g với 200 lít nước, phun ướt đẫm thân, cành, lá và vùng dưới tán lá đặc biệt là mặt sau của lá để tăng hiệu quả phòng trừ. Phun định kỳ 5-10 ngày/lần (tùy theo áp lực, mật độ sâu hại).
• Phun phòng: pha 100g với 400 lít nước, phun ướt đẫm thân, cành, lá và vùng dưới tán lá phun định kỳ 15-30 ngày/lần (3-5 lần/vụ).
• Sản phẩm đáp ứng kỹ thuật phun máy bay.

Kết luận

Rệp muội có thể làm xoăn lá, chùn đọt, cây chậm lớn và truyền virus trên một số cây trồng. Bà con nên kiểm tra sớm, xử lý đúng nơi rệp bám, bảo vệ những loài có ích và quản lý kiến để hạn chế rệp quay lại. Liên hệ Nông nghiệp SOFa để được tư vấn nhận biết sâu hại và lựa chọn giải pháp phù hợp với cây trồng.